Dieren planeet

Het gaat dit jaar goed met de paddestoelen in Nederland. Volgens de Nederlandse Mycologische Vereniging zijn er zo'n vijfduizend soorten paddestoelen en komen er nog steeds nieuwe soorten bij.

Niet alleen het aantal paddestoelen is enorm, ook de variatie is groter dan ooit. De afgelopen veertien jaar kwamen er elke maand zeven nieuwe soorten bij.

Toch zijn mycologen niet tevreden, want nog steeds staan zo'n tweederde van de paddestoelen op de rode lijst met bedreigde soorten. De laatste lijst dateert van 2004. Aan het eind van dit jaar wordt een nieuwe inventarisatie gemaakt. Lees verder..

In het zuiden van Frankrijk heeft een visser een enorme 'goudvis' bovengehaald. De kolos weegt zo'n 14 kilo, hetzelfde als een gemiddeld driejarig meisje. De koikarper is waarschijnlijk een van de grootste ter wereld.

Raphael Bliagini had tien minuten nodig om de gigantische koi op het droge te krijgen, amper enkele ogenblikken nadat collega-vissers hem hadden verteld dat ze al zes jaar proberen de legendarische vis aan de haak te slaan.

"We wisten niet wat er aan de lijn hing, maar we wisten dat het groot was," reageert Biagini. "De vis was een goede vechter, maar niet goed genoeg." Na een snelle fotosessie liet de dertigjarige visser uit Montpellier zijn prijsbeest opnieuw vrij.

Het Europees parlement heeft een ontwerprichtlijn goedgekeurd over experimenten op dieren voor wetenschappelijke doeleinden. Proeven op grote apen zoals chimpansees, gorilla's of oerang-oetans zullen voortaan ten strengste verboden zijn. De tekst voorziet een "zeer strenge beperking" van proeven op primaten in het algemeen.

De richtlijn bepaalt dat dierenproeven in de mate van het mogelijke moeten worden vermeden en vervangen door een wetenschappelijk bevredigende vervangingsmethode. Dieren pijnigen en doen lijden, dient tot een absoluut minimum te worden herleid.

De tekst schrijft ook voor dat dieren alleen maar mogen worden gebruikt voor experimenten die het onderzoek op mensen, dieren of ziekten (kanker, multiple sclerose, de ziekte van Alzheimer en Parkinson) vooruit helpen.

De groenen vonden de tekst niet verregaand genoeg en eisten dat de richtlijnen terug naar commissie zou worden verwezen. Een meerderheid van de parlementsleden was echter tevreden met het resultaat. "Het akkoord beperkt maximaal het lijden van dieren, maar zet ook geen rem op onderzoek", stelde het Belgische europarlementslid Frédérique Ries (MR).

Bevoegde Europees Commissaris John Dalli stelde dat de richtlijn ervoor zorgt dat Europa bovenaan de ladder staat inzake dierenbescherming.

Chimpansees zijn slimme dieren, zo is nog maar eens bewezen. In Afrika worden chimpansees vaak gevangen als 'bushmeat'. Maar de apen zijn hun jagers soms te slim af. Zo herkennen de dieren sommige vallen waardoor ze zich niet gemakkelijk laten vangen.

In het regenwoud van Guinea trapt niet iedere chimpansee zomaar in de val van jagers. Onderzoekers stellen vast dat de dieren de vallen vaak herkennen. En ze deden een nog opvallendere vaststelling. Zo blijken de dieren de vallen soms bewust uit te schakelen. Wetenschappers Gaku Ohashi en Tetsuro Matsuzawa deden de ontdekking in Bossou terwijl ze het gedrag van de chimps bestudeerden.

IJzerdraad
De onderzoekers volgden vijf mannelijke chimpansees die de vallen probeerden uitschakelen. In twee gevallen slaagden ze daar ook in. Een typische val is bijvoorbeeld een lus van ijzerdraad, met een touwtje bevestigd aan een gebogen tak. De tak zet druk op het touw en als de chimpansee langs loopt, schiet de ijzerdraad rond de nek van het dier.

Slimme dieren
In de bestudeerde gevallen bleken de apen van Bossou de val onschadelijk te maken door met de tak te schudden. Hoe dan ook bleven ze telkens af van de ijzerdraad, het gevaarlijkste deel van de val. "We zijn verrast door wat we gezien hebben", zegt Ohashi aan BBC. "Het is de eerste keer dat we chimpansees de vallen zien breken zonder dat ze gewond raken." Of hoe de dierenwereld ook de moderne mens te slim af kan zijn...

Op de Veluwe bij Ermelo is een groep zeldzame inktviszwammen ontdekt. Dat meldde Staatsbosbeheer woensdag. De soort hoort thuis in warmere klimaten en wordt nauwelijks in Nederland gezien.

Een vrijwilligster van Staatsbosbeheer stuitte in het Speulderbos op de Veluwe op in totaal twintig inktviszwammen. De zwam telt vijf, knalrood gekleurde tentakels die in verschillende richtingen groeien. De zwam ruikt naar uitwerpselen en trekt daarmee insecten aan die de sporen verspreiden.

Staatsbosbeheer is erg gelukkig met vondst. ''Het is een spectaculaire soort'', zegt een woordvoerster. In het Speulderbos komen 120 verschillende soorten paddenstoelen voor.

Wetenschappers hebben een opmerkelijk staaltje evolutie ontdekt bij een Australische hagedissensoort. Een soort skink zit namelijk middenin de evolutie van eieren leggen naar echte bevallingen. Het gaat om de saiphos equalis, een soort met een gele buik en drie tenen, meldt National Geographic.

De slangachtige diertjes met kleine pootjes leggen eieren aan de kust van deelstaat New South Wales, maar blijken - zoals zoogdieren - hun nakomelingen levend ter wereld te brengen in de koudere berggebieden.

Er bestaan slechts twee gekende soorten hedendaagse reptielen die beide soorten van voortplanting gebruiken, namelijk een andere skinksoort en een Europese hagedis. Slechts een slang of hagedis op vijf werpt levende nakomelingen, en uit onderzoek blijkt dat er een evolutie van eieren leggen naar bevallingen is geweest bij bijna honderd takken van de reptielenstamboom.

Uniek
Het gaat om een unieke ontdekking, zegt onderzoeker James Stewart, een bioloog aan de Amerikaanse East Tennessee State University, aan National Geographic. "Door de verschillen te onderzoeken bij populaties die in verschillende stadia van dit proces zitten, kan je een beeld krijgen van wat eruitziet als de overgang van de ene manier naar de andere."

Zoogdieren worden in de baarmoeder gevoed via de placenta, die ook afvalstoffen afvoert. Embryo's van eierenleggende dieren halen voedingsstoffen uit de eierdooier en calcium uit de poreuze schaal, die hen ook beschermt voor de buitenwereld.

Calcium
Sommige vissen en reptielen gebruiken echter een mengeling van de twee methoden. Moeders vormen een ei dat ze in hun lichaam houden tot het laatste stadium van ontwikkeling. De schaal wordt dan veel dunner, waardoor de dieren kunnen ademen. De kleintjes komen vervolgens ter wereld, gehuld in een dun membraan, al wat dan nog overblijft van de schaal. Volgens wetenschappers vormt deze methode een mogelijk probleem, omdat het dier veel minder calcium krijgt omwille van de dunne schaal.

Deze ontdekking zette Stewart en zijn collega's ertoe aan die toevoer van voeding te onderzoeken in de structuur en de chemie van de baarmoeder van de Australische hagedis. "We zien nu dat de uterus calcium afscheidt die de embryo opneemt. Het zijn eigenlijk de eerste stappen in de evolutie van een placenta bij reptielen", zegt de onderzoeker.

Evolutionair voordeel
Beide manieren van voortplanting hebben voor- en nadelen. Volgens Stewart kan de overgang mogelijk gelinkt worden aan de manier waarop pasgeborenen worden gevoed, of gaat het mogelijk om een manier om de jongen beter te beschermen in ruigere klimaten.

Moeders in milde klimaten kiezen er mogelijk voor hun eigen lichaam te sparen door eieren op de grond te leggen voor de laatste week of zo van de ontwikkeling. Moeders in zwaardere bergklimaten daarentegen vinden het misschien efficiënter hun jongen te beschermen door ze langer in hun lichaam te houden.

Simpel
Stewart voegt eraan toe dat het omschakeling van eieren leggen naar bevallingen historisch gezien vaak voorkomt, daar de omschakeling relatief gemakkelijk verloopt. "We neigen te denken dat het gaat om een heel ingewikkelde overgang, maar het is in sommige gevallen misschien toch veel simpeler dan we dachten." (HLN)

Sommige dieren zijn niet echt moeders mooiste. Wij selecteerden dertien diersoorten die we misschien wel de lelijkste van onze planeet mogen noemen. Maar laat ons niet vergeten dat schoonheid binnenin zit. Bovendien maakt hun bizarre uiterlijk deze dieren net heel bijzonder.

1. Californische condor
In de lucht is de Californische condor een heel opmerkelijk dier. Hij lijkt uiterst gracieus als hij boven de canyons en woestijnen van de Amerikaanse westkust vliegt. Van dichtbij oogt de condor misschien iets minder mooi. Hij heeft een kale kop en dat blijkt heel handig voor een roofvogel. Zo zouden veren op zijn kop onder het bloed komen te zitten bij de jacht op grote prooien.

Lees verder..

Diep in de jungle van Noord-Congo werd niet eens zo lang geleden (in 1996) een bijzonder dier ontdekt: de bili-aap, een reusachtige chimpansee. Er waren er naar schatting 35.000. De inboorlingen hebben de bili-chimp altijd gerust gelaten uit bijgeloof. Maar de komst van goudzoekers in 2007, en in hun spoor aanhangers van de Amerikaanse predikant en gebedsgenezer William Branham heeft dat veranderd. Sindsdien worden jaarlijks honderden bili-chimps afgeslacht om op te eten.

De bili-chimp leeft in een tot voor kort quasi onbereikbaar gebied. Nog steeds moet je 40 kilometer door de jungle trekken van de dichtsbijzijnde weg om ze te vinden. De reusachtige mesnapen worden door de tradionele inwoners haast magische krachten toegedicht. Ze zouden leeuwen doden, vis vangen en zelfs naar de maan huilen.

Wetenschapper Cleve Hicks, verbonden aan ondermeer de Universiteit van Amsterdam en het Duitse Max Planck-instituut, bestudeert de dieren al sinds 2004. Het bestaan van de soort, die voetafdrukken achterlaat zo groot als die van een gorilla, werd ontdekt in 1996, maar het duurde bijna tien jaar voor ze ook echt in levende lijve gevonden werden.

Hele bijzondere beesten
Qua gedrag en morfologie zijn de Bili-chimpansees bijzonder. Ze maken een deel van hun nesten op de grond, terwijl chimps normaal gesproken in bomen nestelen, zeker in gebieden waar hun natuurlijke vijanden aanwezig zijn. De dieren zijn met 1,70 tot 1,80 meter ook erg groot voor chimpansees. En ze vergaren voedsel op een originele manier: ze breken termietenhopen open door ze op harde ondergrond kapot te gooien en gebruiken vaak aangepaste gereedschappen om ondermeer mieren op te vissen.

Volgens één theorie zijn de bili's ontstaan na een kruising tussen chimpansees en gorilla's. De apen hebben inderdaad een aantal gorilla-achtige kenmerken zoals een doorlopende wenkbrauwboog en een zware lichaamsbouw, maar hun DNA wijst eerder in de chimpansee-richting.

Leeuwendoders?
Hicks zag de bili's ook vlees eten, ondermeer van een luipaard. Dat ze die ook hadden gedood is echter niet zeker. Ook het feit dat ze op de grond slapen duidt er volgens hem op dat ze niet bang zijn van leeuwen en andere grote katten. Het zou dus volgens hem best kunnen dat er waarheid in de verhalen van de inboorlingen zit. Hij heeft echter nog nooit een bili naar de maan zien huilen.

De plaatselijk Barisi, Azande en Babenza-stammen hebben de bili's ook altijd ongemoeid gelaten. Ze geloven dat de dieren onstaan zijn uit een man en een vrouwelijk chimpansee. Het eten van bili-vlees zou vrouwen misvormde baby's doen baren volgens hun geloof.

Goud en nieuwe Jezus
De zaken zijn ondertussen veranderd. Sinds 2007 wordt er naar ondermeer goud gezocht in de regio. De mijnwerkers komen uit andere streken en onder hen is de pseudo-christelijke leer van de Amerikaanse predikant William Branham populair.

In de leer van deze in 1965 overleden gebedsgenezer, die zichzelf beschouwde als de door God gezonden profeet die de komst van een tweede Jezus moest aankondigen, zien ze ondermeer een rechtvaardiging voor het eten van bushmeat. Het gevolg is dat Hicks en zijn team de jongste 13 maanden, in het relatief kleine stukje oerwoud dat ze frequenteren, voortdurend geconfronteerd werden met voor consumtie gedode, met uitserven bedreigde dieren. Ondermeer 35 bili's, negen luipaarden, tien okapi's, 14 olifanten, twee nijlpaarden en 169 kleinere apen.

Nog verontrustender is dat ze stuitten op 44 baby-bili's, gevangen genomen om vet te mesten of om als exotisch huisdier te verkopen. Onderzoek aan het Jane Goodall Institute bracht aan het licht dat voor elke baby die zo gevangen wordt er tien andere chimps het leven laten. (Bron:HLN)

Kortsnuitzeepaardjes zijn zeer zeldzaam, maar worden steeds vaker gezien. Onlangs zijn er twee zwangere mannetjes in de Westerschelde gevonden. In Engeland, in de wateren van Dorset, is voor het eerst in de Britse geschiedenis een baby kortsnuitzeepaardje gevonden.

Kortsnuitzeepaardjes behoren tot de zogenoemde beenvissen en zijn zo klein dat ze nauwelijks gespot worden. Het is nu hopen op goede weersomstandigheden voor de kleine zeedieren, want tot nu toe is bekend dat ze alleen kunnen overleven in  tropische gebieden. Van de 300 à 500 baby's die geboren worden uit één nest overleven slechts 2 of 3 zeepaardjes. (Joop.nl)